Znajeta tak co: Dëgùsë

Jidą Jastra (Jastrë, Wiôlgônoc). Môta Wa ju dëgówczi naszëkòwóné? Pierwòszno to bëła robòta młodëch knôpów, jaczi w Jastrowi Pòniedzôłk szlë w chëczë, dze bëłë młodé, pëszné brutczi a za farwòwóné jaja czë kùcha dëgòwelë je jałówcã abò brzózkama. W trzecy dzéń Jastrów, we wtórk, dzéwczãta dëgòwałë knôpów. Ks. Sëchta òpisëje téż taczi zwëk: żle brutce ùdało sã wëpùszczëc z chléwa swinie na pòdwórzé, tej wszëtczégò dëgòwaniô bëło kùńc. (Sy, t. I, s. 193-195)
W Starzënie dëgòwało sã brzózkama, jaczé mùszôł przërëchtowac ju dobrëch pôrã dniów przed Jastrama. Zerwóné wkłôdało sã do wãbòrka abò wazonu z wòdą a stôwiało w cepłim môlu, nôlepi kòl piécka, żebë fejn zeloné sã rozwiłë. W mòjëch dzecnëch latach (70. i 80. lata XX stalata) dëgòwanim zajimałë sã dzecë. Wczas reno (5-6 gòdzëna) sã wstôwało, nôprzód dostôwalë wdëgòwóné mëma z tatkã, óma i ópa a tedë szło sã do cotków a wùjów. Za bëlné dëgòwanié ti dôwalë co miodnégò abò płacëlë dëtkama – kò mógł kòl tegò nawetkã dobrze zarobic. Dëgówkama biło sã pò szpérach – nié za mòcno, nié za letkò. Dzysdnia chòdzą dëgòwnicë pò chëczach, le czãsto òkróm dëgòwaniô leją téż wòdã. Bicé rózgama nie bëło leno znóné na Kaszëbach, ale téż chòcbë na Mazurach i Warmie.
W Jastrowi Pòniedzôłk przëchôdôł téż zajc do dzecy, jaczi przënôszôł do rëchli ùszëkòwónëch gniôzd rozmajité miodné darënczi. Zajc béł wiedno biédniészi jak Gwiôzdór, pewno temù na Jastrë tak sã nie żdało jak na Gòdë. Gniôzda bëłë schòwóné w ògrodze, kòmòrze czë szaùrze.
Czej pamiãtôta, jak kòl Waju wëzdrzałë Jastrë, òsoblëwie dëgòwanié abò zajc, tej dôjta znac.

Fragment opowiadania Hurenamle kaszubskie “Deguse”:

Continue reading “Znajeta tak co: Dëgùsë”

Znajeta tak co: Hùrënamële

Ksądz Bernat Sëchta tak pisze w swòjim Słowôrzu (tom VI, s. 27):

ùrënamële – zapasy między pasterzami graniczących ze sobą wsi. Jic na ùrënamële. Warblôcë ‘pasterze z Werblini’ spiéwają na widok gniéżdżewsczich ‘pasterzy z Gnieżdżewa’: Na ùrënamële gniéżdżewsczi na grzãdze. Odm.: ùrënamùle, ùrënamele, ùrunãble (Puckie).

Ò biôtkach pasterzi czuł jem òd mòjégò tatka Jana, jaczi za młodëch lat mieszkôł w Parszkòwie (starzińskô parafiô). Òpòwiôdôł, że za knôpa, a bëło to w 50. latach, òn ë jegò kòlédzë, tłëklë sã z knôpama ze Strzelna. Nôprzód wòłalë jedni do drëdżich hùrënamele!, pòtemù sã wëzywalë òd wszelejaczich… a tej to ju szło na piscë a czije. Jak më bë to dzysô pòzwalë? Kò pewno z pòlska – ustawka.
Hùrënamële, czë téż hùrënamle czekawò òpisôł Józef Cenôwa w niewëdóny pòwiescë pt. Marcin i jego czasy. Aùtorstwa Cenôwë je téż zbiérk òpòwiôdaniów, òpùblikòwónëch w 1982 rokù pt. Urënamle: powiôstczi z komudnëch lat. Kò z tegò co pamiãtajã hùrëmale z jednégò z òpòwiôdaniów tikałë sã czasów biôtków z krziżôkama (czej jem sã zmilëł, tej mie pòprawita).

Znajeta tak co jak hùrënamële? Czëła wa ò tim? Mòże stark czë òjc wama òpòwiôdôł, abò Wa sami sã tłëkła? Żlë jo – piszta w kòmeńtérach abò dôjta mie znac na jiny ôrt 🙂

PS. Hewò òbkłôdka ksążczi J. Cenôwë:

_DSC0147
i pierszô strona òpòwiôdaniô: Continue reading “Znajeta tak co: Hùrënamële”

Nótë w Serakòjcach

????????

Wtórk 5 maja 2015 rokù. Drzewiany kòscół w Serakòjach. Bënë młodzëzna z gimnazjum i spòdleczny szkòłë, dzecë z karna „Tuchlińskie Skrzaty”, përznã starszëch. Biją zwònë na 12. Zeszłëch witô a wëstawã pt. „To je krótczé, to je dłudżé…” òtmikô Emiliô Reclaf z Gminowégò Òstrzódka Kùlturë. Dzecë z Tëchlëna pëszno spiéwają. „Kaszëbsczé nótë” prezentëją w snôżi wersji. Miast „to je prosté, to je krzëwé” je „to je prosté, to je skòsné”. Tak trzëmac! Trójné dzãka Skrzatom! Dzãka wastnie Emilie i Irenie Kùlwikòwsczi – direchtorce GÒK w Serakòjcach. Dzãka Anie Dunst z Wëdôwiznë KPZ.

Continue reading “Nótë w Serakòjcach”

Na Gòdë

Wszëtczégò bëlnégò na Gòdë!

????????

Gwiôzdkòwé nótë do pòsłëchniô a òbezdrzeniô w Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie.

Malënk Ana Kąkòl

GWIÔZDKÒWÉ NÓTË

Jidą Gòdë, tej cos… w klimace „Kaszëbsczich nótów”. Leno braknie òbrôzków 🙁 Mòże chtos bë je domalowôł?

GWIÔZDKÒWÉ NÓTË

To je krótczé, to je dłudżé, to wilëjnô wieczerza.

To są Gwiôzdczi, to są dzôtczi, to sniegòwô je smiota.

Nazôd: Sniegòwô je smiota, Gwiôzdczi, dzôtczi, krótczé, dłudżé, to wilëjnô wieczerza.

To je kùgla, to je danka, to ze żłóbka je grósc sanka.

Nazôd: Grósc je sanka, kùgla, danka, sniegòwô je smiota, Gwiôzdczi, dzôtczi, krótczé, dłudżé, to wilëjnô wieczerza.

To je aniół, to je wół, to je òseł, a to kùm.

Nazôd: Òseł, kùm, aniół, wół, grósc je sanka, kùgla, danka, sniegòwô je smiota, Gwiôzdczi, dzôtczi, krótczé, dłudżé, to wilëjnô wieczerza.

To je Gwiôzdór, to je zwónk, to je miechùlc, a to bómk.

Nazôd: Miechùlc, bómk, Gwiôzdór, zwónk, òseł, kùm, aniół, wół, grósc je sanka, kùgla, danka, sniegòwô je smiota, Gwiôzdczi, dzôtczi, krótczé, dłudżé, to wilëjnô wieczerza.

To je môłé, to je wiôldżé, to na Gòdë są darënczi!