Archive for the ‘ Wiadła ’ Category

Znajeta tak co: Hùrënamële

Ksądz Bernat Sëchta tak pisze w swòjim Słowôrzu (tom VI, s. 27):

ùrënamële – zapasy między pasterzami graniczących ze sobą wsi. Jic na ùrënamële. Warblôcë ‘pasterze z Werblini’ spiéwają na widok gniéżdżewsczich ‘pasterzy z Gnieżdżewa’: Na ùrënamële gniéżdżewsczi na grzãdze. Odm.: ùrënamùle, ùrënamele, ùrunãble (Puckie).

Ò biôtkach pasterzi czuł jem òd mòjégò tatka Jana, jaczi za młodëch lat mieszkôł w Parszkòwie (starzińskô parafiô). Òpòwiôdôł, że za knôpa, a bëło to w 50. latach, òn ë jegò kòlédzë, tłëklë sã z knôpama ze Strzelna. Nôprzód wòłalë jedni do drëdżich hùrënamele!, pòtemù sã wëzywalë òd wszelejaczich… a tej to ju szło na piscë a czije. Jak më bë to dzysô pòzwalë? Kò pewno z pòlska – ustawka.
Hùrënamële, czë téż hùrënamle czekawò òpisôł Józef Cenôwa w niewëdóny pòwiescë pt. Marcin i jego czasy. Aùtorstwa Cenôwë je téż zbiérk òpòwiôdaniów, òpùblikòwónëch w 1982 rokù pt. Urënamle: powiôstczi z komudnëch lat. Kò z tegò co pamiãtajã hùrëmale z jednégò z òpòwiôdaniów tikałë sã czasów biôtków z krziżôkama (czej jem sã zmilëł, tej mie pòprawita).

Znajeta tak co jak hùrënamële? Czëła wa ò tim? Mòże stark czë òjc wama òpòwiôdôł, abò Wa sami sã tłëkła? Żlë jo – piszta w kòmeńtérach abò dôjta mie znac na jiny ôrt 🙂

PS. Hewò òbkłôdka ksążczi J. Cenôwë:

_DSC0147
i pierszô strona òpòwiôdaniô: Read more

Hùrenamele kaszubskie – sztipendium Minystra Kùlturë

Chcôłbëm dac do wiédzë, że na rok 2016 dostôł jem sztipendium Minystra Kùlturë ë Nôrodny Spôdkòwiznë (Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowegò) na napisanié dzesãc sztëk òpòwiôdaniów pt. „Hùrenamele kaszubskie”. Chòc ksążka mdze pò pòlskù, tej równak bãdze téż wëzwëskónô kaszëbskô gôdka ë tzw. „pòlkasz”. Chcã bez to pòkazac zapëzglony òbrôz wielokùlturowòscë Pòmòrzégò a kùlturowëch, cywilizacyjnëch ë jãzëkòwëch przemianów, jaczich w XX i XXI stalatim bëlë swiôdkama Kreftowie – kaszëbskô familiô z nordë Kaszëbsczi. W òpòwiescach mòckò mdą wëzwëskóné òpisënczi nietipicznëch a òsoblëwëch kaszëbsczich zwëków ë òbrzãdów, jaczé są symbòlama kaszëbsczégò swiata – negò òdchôdającégò, negò zmieniwającégò sã a negò jesz wcyg żëwégò.
Òpisënczi nëch zwëków, zebróné z fachòwi lëteraturë a przede wszëtczim òd lëdzy, jak téż sztëczczi òpòwiôdaniów mdã pùblikòwôł na ti starnie. Chãtno przëjimnã wszelejaczé pòdpòwiescë na témã niżi wëmienionëch zwëków:

1. chòdzenié gwiżdżów, panëszków, kòlãdników
2. dëgùsë
3. scynanié kani
4. hùrenamele
5. darowanié pùpë stôrémù kawalérowi
6. pòlterabend
7. wieselné żëczbë strëcha i babë
8. zadëszkòwé ë pùstonocné zwëczi
9. kłónianié sã feretronów
10. zylwestrowé òbzwònianié drzéwków, pòlów a mòrzégò

Zrëchtowóné òstało w òbrëmienim sztipendium Minystra Kùlturë a Nôrodny Spôdkòwiznë.
Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

stypendium MKiDzN logo

Costerina 2015

SONY DSC

A co tam, pòchwôlã sã 🙂 Z latosy Costerinë, XVI Tôrgów Kaszëbsczi i Pòmòrsczi Ksążczi, przëwiózł jem dodóm nôdgrodã za ksążkã „To je krótczé, to je dłudżé…”. Òbsãdzëcelowie delë mie za niã II plac w kategòrie nôùkòwé i pòpùlarnonôùkòwé pùblikacje.
Westrzód nôdgrodzonëch nalazlë sã m.jin. Artur Jablońsczi, dr Hana Makùrôt, dr Ludmiła Gòłąbk, prof. Adóm Sykòra, Òla i Dark Majkòwsczi a mój méster repòrtażu Edmùńd Szczesôk. Wszëtczima serdeczno gratulëjã!

(spisënk nôdgrodzonëch)

Read more

Zjôzd Kaszëbów w Redze

Hëc a z grëpą nôrodu – tak w pôrã słowach mòże òpisac XVII Zjôzd Kaszëbów w Redze… Niżi czile òdjimków, òne wicy gôdają jak słowa.

Read more

Biôtczi we Wejrowie

SONY DSC

27 czerwińca, równo ò 11 gòdzënie przed pôłniã w Wejrowie zaczãła sã jinscenizacjô biôtczi midzë òficérama wiérnyma Kòronie a zdrajcą Sarpsczim i jegò kòmpanama… Ó co szło? Nó, to ju mùszi kąsk ò wòjnach Pòlôchów ze Szwédama pòczëtac, a òsoblëwò ò szwédzczim pòtopie (1655-60). Żlë jesmë ju kòl Szwédów jem czekawi, czë na Kaszëbach jesz chto ùżiwô rzeklënë: Tu wëzdrzi jak pò Szwédach.

Read more

Alejô Kaszëbsczich Legeńdów

Dzysô (18 czerwińca) béł jem razã z Andrzejã Arendtã ë Tomekã Fópką zajachóny do Òstrzëców. Ò 1 pò pôłnim bëło tã ùroczësté òtemkniãcé Aleji Kaszëbsczich Legeńdów ë promòcjã ksążczi pòd nym samim titlã. Na Aleji mòże òbezdrzec 20 tôflów z òbrôzama, jaczé zaprojektowôł Andrzéj Arendt. Ne graficzi są téż jilustracjama w ksążce, w jaczi dô do przeczëtaniô 20 sztëk rozmajitëch òpòwiescy ò mòrzëcach, jezornicach, klabaternikù, Gòskù… Jejich przédną témą je wòda. Niechtërné z nëch tekstów napisôł jem na spòdlim lëdowëch òpòwiescy (m.in. wëzwëskùjącë Słowôrz ks. Zëchtë), zôs niechtërné są bez mie wëmëszloné (ùdbòdôwcą témów béł T. Fópka). W ksążce mòże je przeczëtac pò kaszëbskù, pòlskù, niemieckù (dolmacza Emiliô Leszkòwskô) ë anielskù (dolmacza Paùlinô Kòwalewskô). Ùdbòdôwcą pòwstaniô Aleji i wëdaniô ksążczi béł direchtór Gminowégò Òstrzódka Kùlturë w Somòninie Marión Kòwalewsczi.
Ksążkã mòże kùpic m.jin. w Turisticzny Jinfòrmacje w Òstrzëcach. Priz je czësto môłi – kò 7 złotëch to nie je wiele.

Read more

I Przezérk Stand Up Comedy Szpòrt na żokach

Pamiãtôjta! Spòtikómë sã 19 czerwińca (piątk) w Restauracje Campanula na szasé Zómkòwi 2 a (to w jistnym môlu, dze je Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi, tj. w Pałacu von Keyserlingków, tj. w nym palacu, co je w parkù).
Zaczinómë pùńkt 6 pò pôłnim.
Bôczënk! Przëniesëta z sobą dobri hùmòr a grósc drobnëch 1, 2, 5, 10, 20, 50 groszi… – mdzemë nima „sztopalë żokã”. Nasztopónô dëtkama żoka bądze nôdgrodą dlô nôlepszégò wedle pùbliczi szpòrtmana.
Òdwôżnëch plestów wëstąpi 10 sztëk – dwie białczi a òsmë chłopów. Ti przëjadą ze Starzëna, Lëzëna, Kãbłowa, Zawòrów, Chmielna, Gdinie, Kòscérzënë a Wejrowa.
Króm tegò na binie wëstąpią: Kabaret Kùńda a Téater Zymk.

plakat poprawiony

Na zôczątkù Bóg stwòrził…

We wtórk, 2 czerwińca, w Pałacu Òpatów w Òlëwie zeszło sã cziledzesąt sztëk lëdzy na promòcjã kaszëbsczégò wëdôwkù dzélu Stôrégò Testameńtë – Knédżi Zôczątków. Chòc nen przełożënk z hebrajsczégò je dokôzã òjca profesora Adama Sykòrë, równak òbczas promòcje wiele razy wëmieniwôł òn nôzwëskò zmarłégò latos profesora Jerzégò Trédra, chtëren baro pòmôgôł jemù w robòce.
Zéńdzenié prowadzył ksądz Sławòmir Drzéżdżón (rodã ze Starzëna). Dolmaczéra „wëpitiwôł” redachtór Adóm Hlebòwicz, a ùczałą gôdkã ò dobrotach i felach przełożënkù miôł profesór Édward Bréza.
Knégã wëdało Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.

Read more

Dlô Julczi…

W niedzelã 31 maja bél jem w Krokòwie na festinie, gdze bëlë zbiéróné dëtczi na lékarzenié Julie Gąsczi. Zeszli, chtërnëch bëlo skòpicą, mielë co robic, òsoblëwie ti nômlodszi. Bëlë dmùszóné zabôwczi, lowienié ribków, loteriô (réga za kawlama dlugô na 100 métrów!), wërzinanié ribków z mëdla (tuwò Wòjcech Wesserlingk bél jinstruktorã), farwòwónczi… Na binie dzalo sã baro wiele. Wëstąpilë m.jin. karno Spòntan z Wierzchùcëna, Dixi Jo z Karwi, Kaszëbsczé Duò Artisticzné We Dwa Kònie… Bëlo pò pòlskù i kaszëbskù. Jestkù bëlo, co le chcôl – bigòs, chleba ze szmùltã, kùchów calô grëpa. Jimprezã prowadzyl méster kònferansjerczi Wòjcech Détlôf. Licytacjama zajimôl sã Henrik Kùńc – szôltës Starzëna. To, czegò nie ùdalo sã zlicytowac mdze mógl kùpic na jinternétowi aùkcje. Wiadla ò Julce nalézeta tuwò. Niżi czilenôsce òdjimków.

SONY DSC Read more

Bùdë…

Sajdającé pajczi, balónë, pistóle, centczi, kòrczi, bòmczi, pùkawczi, lizaczi, kùgle na gùmce… Cëda, panie, cëda, jednym słowã farwno na òdpùstowëch bùdach 31 maja we Wejrowie.

Read more

Ne starnë ùżëwôją kùszków (an. cookies). Przezérając je bez zjinaczi ùstôwù przezérnika dôwôsz zgòdã do jich spamiãtëwaniô.