Meklenbùrgiô-Przédné Pòmòrzé: Mittsommer Remise

Na rôczbã Roberta Udhe – miéwcë palacu w Vogelsang, wëjachalë më z Benitą Ropela-Grzenkòwicz (jakno przedstôwcowie Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi) na òbjôzd meklenbùrsczich zómków ë palaców. Jimpreza wara 24 ë 25 czerwińca pòd pòzwą Mittsommer Remise. Òb ne dwa dnie zjachalë më sztëk Meklenbùrgie zwiedzywającë czilenôsce rozmajitëch historicznëch bùdinków. W niechtërnëch dzejają hòtéle, restaùracje, galerie kùńsztu, zôs jinszé dopiérze są remòńtowóné.
Wiôldżé Bóg zaplac Rafałowi Glazikòwi, chtëren je pòlsczim kòòrdinatorã programë „South Baltic Manors”, do jaczégò wejrowsczé mùzeùm òstało rôczoné.
Hewò czile òdjimków z ny rézë:

Gut Gremmelin – tuwò më jedlë a spelë

Continue reading “Meklenbùrgiô-Przédné Pòmòrzé: Mittsommer Remise”

Warkòwnie na Zëlawach

Ji miono bëlo Aleksandra. Chòc pòmalëcznô, ale stateczno pò wòdach Szkarpawë i Wislë jachala. Aleksandrą czerowôl naju prowadnik pò nym dzélu Zëlawów Przemk. Równak sternikã móg bëc kòżden z naju – gazétników, co wëbrelë sã na latosé warkòwnie zrëchtowóné bez miesãcznik „Pomerania”. Przemk dolmaczil, że za pôrã tësący zlotëch mòże so taką Aleksandrã tj. mòtorowi bôt wëpachtowac a bez tidzéń rézowac pò zëlawsczich wòdach. Do te ni mùszi miec niżódnëch żeglôrsczich cedlów, leno przeńc krótczé szkòlenié – jak zapùszczëc mòtór, jak jachac do przódku, ëtd.
Spòkójno bieżëlë më Szkarpawą z Rëbinë do marinë w Błotnikù òb drogã dobéwającë pôrã wòdnëch zawadów – mòstów a szluzów. W Błotnikù më zjedlë dobré pôlenkò przërëchtowóné bez môlowé bialczi z Kòla Wiesczich Gòspòdëniów, a tej wójt gminë Cedrë Wiôldżé Janusz Sztefón Gòlińsczi òpòwiôdôl nama jakùż to bëlo (a je) z ną mariną w Błotnikù. Ò tim mdzeta mòglë pòczëtac w „Pomeranii”. Kòl leżnoscë wójt, chtëren òkôzôl sã bëlnym gôdôszã a prowadnikã, pòkôzôl nama tzw. Hausbôtë (pliwającé dodomë), jaczé robi priwatnô firma w jegò gminie.
Nazôd w Rëbinie më bëlë dosc pòzdze wieczór. Na spanié dojachelë më do Sztutowa. Tej jestkù, pitkù a spatkù, bò reno zwiedzëlë më Konzentrationslager Stutthof, równak òdjimków z negò môla na starnie na prosbã najégò prowadnika nie dôwóm…

Rëbina – tuwò mòże wëpachtowac mòtorowi bôt, a tej w drogã
Stôré a nowé…
„Skrącóny” mòst w Rëbinie, pò chtërny jezdzy wąskòtorowô bana

Continue reading “Warkòwnie na Zëlawach”

Ò tim, jak Kaszëbi pò Pòlsce wãdrowalë

Wëjachalë më w nocë 20 łżëkwiata. Aùtobùs, w chtërnym bëlë przedstôwcowie Gminë Gniewino, Kòla Wiesczich Gòspòdëniów, Mùzeùm Pùcczi Zemi i Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie, wiesolo nëkôl bez Pòlskã. Pò pôlnim zajachalë më do Skarżëska-Kamianny prawie na… pôlnié. Òb wieczór „Szczypior Kapela” zagrala widzali kòńcert dlô mieszkeńców negò miasta. Tuwò nalézeta relacjã: PROSKARŻYSKO

Wczas reno òdwiedzëlë më Sanktuarium Matczi Bòżi Miloserdzô w Skarżëskù, dze  je replika Òstribrómë. Tej pò òddzãkòwanim sã z najima gòspòdarzama pònëkalë më w górë – na Spisz, prosto, bez Nowi Targ, do Niedzycë.

Czej më pò pôlnim zajachalë, tej to dalo wieczerzã. Gòspòdôrz naju kwatérë, pón Antoni, rôczil naju na charitatiwny kòńcert. Czej to ùczëlë naju chlopi z kapelë to jaż szpérama rëchalë, chùtuszkò sã òbloklë, wzãlë swòje jiństrumeńta a flot më nëkalë na zalã…

Tak tej më wieczór wëszlë… a reno przëszlë, a kòl leżnoscë kąsyczk dëtka na dobrą sprawã òstawilë. Nawetka ò tim w gazétach napiselë. Zazdrzijta le tuwò: NIEDZICAeSpisz

W niedzelã òpanowelë më zómk w Niedzycë. Wszëtkò za sprawą wëstawë ò kaszëbsczich pielgrzimkach: ti rëbacczi z Hélu do Pùcka i ti nadolsczi bez Żarnowsczé Jezoro. Ną òdjimkòwą wëstawã mdą mòglë òbzérac letnicë, jaczi bez lato „szturmùją” zómk.

Na drëdżi dzéń, czej më sã dobrze wëspalë, rëszëlë më bez Jasną Górã pòd dodóm… Jak më reno wëjachalë, tak më w nocë przëjachalë. Szczãslëwie!

Mielë më na ti wëprawie wiele wicy przigòdów… Kò przeńdze na naju réza do legeńdów!

Naju karno wãdrowczików z gòspòdarzama Skarżëska-Kamianny

Continue reading “Ò tim, jak Kaszëbi pò Pòlsce wãdrowalë”

Hurenamle kaszubskie – Stypendium Ministra Kultury

Hewò malińkô próbka jednégò z òpòwiôdaniów z cyklu „Hurenamle kaszubskie”, na jaczé dostôł jem Sztipendium Minystra Kùlturë ë Nôrodny Spôdkòwiznë.

p1010250

Jãdrzné jabka, jãdrzé krëszczi…

(…)
– Ty by pomogła dziadkowi? Nie bój się, dziadek ci nic nie zrobi. Në pòjczkôj, pòjczkôj – Augustyn wyciągnął suchą rękę do dziewczynki.
Ta ciekawie patrząc na niego niepewnie podeszła do łóżka.
– Ja jestem Iwonka, a ty jesteś mój prapradziadek, tak? Mama mi mówiła… Mama jest tam – dziecko pokazało na uchylone do dużego pokoju, zwanego z kaszubska paradnicą, drzwi.
– Jo – wyszeptał stary Kreft.
– A ile mas lat?
– Dosc wiele… Nawetkã baro wiele.
– Sto cy dwieście?
– Tëli co trzeba…
– Cemu tak dziwnie mówis?
– Dziwnie? A… bo po swojemu, po kaszubsku.
– Ja umie po kasubsku – Iwonka uśmiechnęła się radośnie. – W pseckolu śpiewamy piosenki i wiersyki się ucymy, pani nam bajki po kasubsku cyta, a casem tata w domu tez po kasubsku mówi. Tylko nic mamie nie mów, bo mama nie lubi, jak tata po kasubsku w domu mówi. Ona by chciała, żeby ja lepiej po agnielsku umiała. A ja by chciała po hiszpańsku…
– Opowiesz dziadkowi kaszubską bajkę?
Iwonka śmiesznie zmarszczyła czoło. Continue reading “Hurenamle kaszubskie – Stypendium Ministra Kultury”

Warendorf – kaszëbsczé Gòdë i kònie

Czejbë të Dzecątkò na Kaszëbach bëlo rodzoné…
Czejbë të Dzecątkò na Kaszëbach bëlo rodzoné…

Cëż wespólnégò mają sobą kóń ë Gòdë? Hewò to, że pòd kùńc lëstopadnika prôcownicë Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie bëlë wëjachóny do Warendorf w Niemcach rôczony bez Zapôdnoprësczé Mùzeùm. Tã wejrowsczi mùzealnicë zrëchtowelë gòdną wëstawã… Òdjimczi z wernisażu nalézëta tuwò
W sklôdze kaszëbsczi delegacje bëlë: Benita Grzenkòwicz-Ropela – kùratór wëstawë, Wòjcech Wesserling – lëdowi kùńsztôrz, R.D. to znaczi jô, nôleżnicë Kaszëbsczégò Duò Artisticznégò tzw. „dwa kònie” – Tomôsz Fópka, chtëren jak to w zwëkù mô dëbeltno reprezeńtowôl Kaszëbë: 1. jakno direchtór wejrowsczégò mùzeùm ë 2. jakno spiéwôk. W ti slédny fùnkcje towarzël mù „drëdżi kóń” – Riszard Bòrësónk, chtëren grôl na akòrdiónie. Ne „dwa kònie”, w sobòtã 19 lëstopadnika 2016 rokù, òbczas wernisażu wëstawë, na chtërny nawetkã dosc wiela lëdzy przëszlo, delë kòńcert kaszëbsczich i niemieczich gòdowëch piesniów. Bezpieczno a wëgódno dowiózl naju donąd a nazôd, kùczer czerëjący mechanicznyma kòniama, szoféra z Szëmôłda Adóm Czoska.
Króm tegò rozmajité kònie – jednofarné, wielofarwné, dzywné, mòderné, wiôldżé a malińczé spòtikelë më wnetka w kòżdim nórce chòdzącë szasëjama Warendorfù – dzélëk nich widzec je na òdjimkach:

Continue reading “Warendorf – kaszëbsczé Gòdë i kònie”

Ò kaszëbsczim bestiarium w „Czerwonym Karle”

czerwony-karzel-okladka0002

Pôrã dniów nazôd dostôl jem òd Grégòra Szczepôniôka egzemplér cządnika „Czerwony Karzeł”, w jaczim ùkôzôl sã mój tekst na témã kaszëbsczich krëjamnëch pòstacëjów. Krócëchno òpisôl jem naj’ kaszëbsczi swiat dëchów, pùrtków, krôsniãtów, stolemów, swiat czarowniców, farmazynów ë czôrnoksãżników. Dokôz nen pisôl jem z nôdzeją, że ne naju pòstacëje mdą wicy wëzwëskóné w lëteraturze (równo w jaczim jãzëkù pisóny). Artikel je téż zapòwiescą „Kaszubskiego bestiariusza”, jaczi wespół z Grégòrã J. Schramke w 2017 rokù chcemë dac do smarë. Kò nick wicy ju ò „Bestiariuszu” nie napiszã ani téż nie mdã nick òbiecywôl, kò to mòże jaczi zli co lëchégò narobic…
„Czerwony Karzeł” wëdôwóny je bez Gduńsczi Klub Fantasticzi (Gdański Klub Fantastyki). Òbklôdkã a céchùnczi zrëchowala Paùlëna Slëwa. Tuwò pòwrózk na starnã, dze mòże nalezc spisënk archiwalnëch numrów pismiona.

Niżi sztëczk artikla:

Continue reading “Ò kaszëbsczim bestiarium w „Czerwonym Karle””

W krôjnie “moin, moin”

W zélnikù 2016 rokù bëlë më z mòją bialką Eweliną, starką Danutą a cotką Marilką wërézowóny do Niemców. Bëla to krótkô wanoga do Wschódny Frizje. Pôrã dniów mieszkelë më w Westerstede – miasteczkù, co leżi krótkò Òldenbùrga. A gòszczony më bëlë prôwdzëwie pò królewskù bez Rafała – syna cotczi. W Westerstede prowadzy òn restaùracjã Agave a w parce negò gardu – Moorbùrgù gòspòdã, jakô zwie sã Ostfriesischer Hof. Kùcharzã w ni je Robert, chtëren rëchtëje nadzwëk smaczné jestkù! (Temù przëjachôł jem nazôd dodóm kąsk wëpaniali).
W òkòlim Òldenbùrga lëdze gôdają jesz môlowim platdojczã, a witają sã, czë to ze znónym czë cëzym, słowã „moin”, jaczé pòchôdô z frizyjsczégò jãzëka (zazdrzë tuwò). Je to slówkò òznacziwającé kaszëbsczé „witôj” abò pòlsczé „cześć”. Czedës bëlo téż ùżiwóné na Kaszëbach, le terô je prawieże zabëté. „Moin” pòjôwiô sã téż przed chëczama na rozmajitëch witôczach, na dwiérzach krómów czë gòspòdów, tak jak w Ostfriesischer Hof nad bùtnowima dwiérzama.
W krómach Òldenbùrga wszëtkò mòże dostac. Nawetka w wiôldżich ceńtrach hańdlowëch są do kùpieniô regionalné ruchna dlô bialczi ë chlopa. (Chtëż bë tak co kòl naju widzôl?).
Żlë mdzeta w òkòlim Òldenbùrga bédëjã zajachac do Westerstede a òsoblëwie wôrt je òdwiedzëc Ostfriesischer Hof w Moorbùrgù.

PS. Kąsk ò ti wizyce dô do pòczëtaniô w séwnikòwi „Pomerani”. Brifka téż tam bél 🙂

P1000867

P1000882P1000898 P1000899 P1000901

P1000906 P1000958

Lëteracczé Zéńdzenié w Ògródkù

Wczerô, to je 16 lëpińca, béł jem na Lëteracczim Zéńdzenim w Ògródkù, jaczé rëchtuje kòle se w Łubianie Wastnô Fela Bôska-Bòrzëszkòwskô. Bëlë na nim ë Kaszëbi ë Kòcewiôcë, rozmajiti ùtwórcowie słowa, jak téż jinëch kùńsztów. Westrzód zeszlëch bëlë m.jin. Ida Czajinô, Ana Różk, Kasza Główczewskô, Tómk Fópka, Wòjcech Mëszk, Eùgeniô Lôska czë Alicjô Serkòwskô. Na zéńdzenim bëlo bòkadosc gôdków ò lëteraturze, kaszëbsczi pòezje a spiéwów. Nad wszëtczim mia bôczënk Wastnô Fela, chtërnô mùsza pewno slunëszkò zaczarzëc, kò czej jem dojachôl z zëmny Nordë, w Łubianie na niebie nie dozdrzôl jem niżódny blónë. Nót dodac, że wëspólòrganizatorã latoségò zéńdzeniô bëlo wejrowsczé Mùzeùm.

Continue reading “Lëteracczé Zéńdzenié w Ògródkù”

Wdzydzczi Zjôzd

Uffff… Móm przeżëté pòstãpny Midzënôrodny Zjôzd Kaszëbów. Dlô niechtërnëch XVIII-ti, dlô mie XVI-ti. W Chònicach a na Hélu jem nie béł 🙁 We Wdzydzach atrakcjów wiele! Kò to Dzień Kaszuba, temù chòcbë rëbną zupã mógł zjesc, a pòtemù dac sã na Kaszebszci Rodeo. Tã nawetka robią Kaszëba w drewnie! Lëdzy z rozmajitëch strón sã najachało jak wiedno skòpicą a jesz wicy. Drãgò òbrachòwac, kò rozlazło sã towarzëstwò pò nórtach skansenu. Fëst grzało, òsoblëwie pòd nym wiôldżim celtã, dze bëła biesada, temù béł jem czerwiony na gãbie colemało jak jaczi wieszczi. Wiesoło bëło, grałë rozmajité mùzyczné karna (wedle mie nôlepszi bëlë Zgriwańce) a nawetka wëstąpił jeden kabaret KWG. Móm nôdzejã, że kòńcertë Pawła Ruszkòwsczégò, Werónczi Kòrthals, Damroczi Kwidzyńsczi i Natalie Szroeder bëłë ùdałé, kò mùszelë më z białką rëchli jachac do Wejrowa. Do ùzdrzeniô za rok w Rëmi.

Kùńc plestaniô, niżi òbezdrzëta so òdjimczi… Continue reading “Wdzydzczi Zjôzd”

Szpòrt na żokach 2

szport na zokach

Hewò, ju za miesąc, 17 czerwińca, spòtkómë sã w wejrowsczi Campanulë, bë pòsłëchac jak Kaszëbi szpòrtëją. Szpòrtmanowie a wëszczérzajkòwie a zãbòlëce! – mòżeta sã wcyg zapisowac. Zgłoszenia sélac na adresa Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie i tëli!

Në mòże, jesz przërëchtôjta jaką gôdkã, tak na 5-10 minut. Leno pamiãtôjta to je stand up! Szpòrt, wëszczérzanié sã, zãbòlenié, jinterakcjô ze słëchińca… a môta dobëté!

A wa òbzérôcze szperôjta drobné – to je zbiérôjta dëtczi, żebë nima zafùlowac wełnianą żokã. Mòże bëc: 5 groszi, 10 groszi, 20 groszi, 50 groszi, 1 złoti, 2 złoté, 5 złotëch… a nawetka 100 złotëch, leno w drobnëch!

W Campanulë to dô do kùpieniô (ni mùszita miec strachù – drogò nie mdze) co kaszëbsczégò do zjedzeniô i wëpicô, tak tej nie mùszita przënaszac sobą nick do zgrëzeniô i wëpicô.

Tej co? Do ùzdrzeniô 17 czerwińca.

Szpòrt mùszi bëc!