Pomerania 10/2010

II. Kaszubską stegną (płyta)
III. Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné (fotoreportaż Beaty Sulickiej i Michała Kossa)
IV. Odsłonięcie pomnika Bogusława X w Słupsku (fotoreportaż Sławomira Żabickiego)

2. Od redaktora
Pielgrzymka do Ziemi Świętej sama w sobie jest wielkim przeżyciem. To wszak podróż do krainy Biblii, z którą większość z nas jest co najmniej osłuchana. Jakże wymowne są już same nazwy wielu miejsc i miejscowości.
Pamiętam, jak po przekroczeniu w pobliżu Jerozolimy granicy z Autonomią Palestyńską zadzwoniłem do córki i na jej pytanie, gdzie jestem, odparłem: „Dzisiaj w Betlejem”… „Ależ to brzmi” – usłyszałem w słuchawce.
Wtedy, przed dziesięciu laty, odwiedziliśmy wiele takich brzemiennych w skojarzenia miejsc. Głównym celem tamtej wyprawy było jednak odsłonięcie w kościele Pater Noster w Jerozolimie tablicy z kaszubskim tekstem „Ojcze nasz”, która zawisła pośród 148 innych z Modlitwą Pańską w językach narodowych i etnicznych. Niewątpliwie kaszubski doznał wówczas kolejnej nobilitacji. Continue reading “Pomerania 10/2010”

Òddzëkòwanié prof. Gerarda Labùdë

Bez dwa dnie w Lëzënie òdbéwałë sã ùroczëznë pògrzebòwé prof. Gerarda Labùdë. W piątk wieczór (8 rujana) bëła Mszô sw. żałobnô òdprawionô bez abp Tadeùsza Gòcłowsczégò ë Pùstô Noc. W sobòtã (9 rujana) pògrzéb z ùdzélã rodzënë, przedstôwców Kaszëbów, swiata nôùczi, pòliticzi, kòscoła. Mszi przewòdnicził abp SławòjLeszek Głódz. Kôzanié miôł primas senior abp Henrik Mùszińsczi. Przëtómny béł téż premiéra Donald Tusk.

Continue reading “Òddzëkòwanié prof. Gerarda Labùdë”

Na wdôr naszińców

Zdrzącë na Arkónã
Dzejów Słowión swiôdka
W szëmie mòrsczich wiatrów
Bôłtu wałów trzôskù
Dze w prastôrëch bògów
Sedzbie zatacony
Zaklãtô je pamiãc
Stalatów minionëch
Ùczuł jem skamiałé
Przódków najich dëchë
Sënów swëch rodzonëch
Wòłającëch do se

Zdrzącë na Arkónã
Dzejów najich swiôdka
Czuł jem pùstonocné
Spiéwë ë mòdlëtwë
Pò pamiãcy sztrądze
Stąpôł jem z nôdzeją
Że nie przeńdã nigdë
Greńcë zabôczeniô…

Na wdôr naszińców: prof. Gerarda Labùdë, Jerzégò Dąbrowë-Januszewsczégò, Sztefana Fikùsa.

Telekùpisz

Taczi leżnoscë jô doch ni mógł zmarnowac. Chwacëł jem chùtuszkò za telefón a zazwònił na numer pòdóny na ekranie zdrzélnika.
– Halo, telekróm?
– Witómë w telekrómie.
– Jô bë chcôł wzyc òd waju negò kùchniowégò robòta za 250 złotëch.
– Wzyc wë ni mòżece, ale kùpic wiedno.
– Në jo, jô bë chcôł kùpic.
– A jaczi mòdel was jinteresëje?
– Në kò nen, co béł przed sztócëkã pòkôzywóny.
– Dobrze, ju zapisëjã. Jaczé dodôwczi wë bë do niegò chcelë? Continue reading “Telekùpisz”

Séwnikòwô réza do Frizje

W séwnikù 2010 r. òdwiedzôł jem z białką i karnã szkólnëch z Kaszëbsczi pëszną krôjnã w Òlãdrach – Frizjã (friz. Fryslân), dze bëlë më bëlno ùgòszczony. 
Bez 5 dniów, òd 15 do 19 séwnika zjachalë më wnetka całą Frizjã òdwiedzającë m.jin. szkòłë w jaczich ùczi sã frizyjsczégò. Przë leżnoscë zapòznelë më sã z jiwrama a sukcesama Frizyjczików w ùczbie jejich miészoscowégò jãzëka  ë jegò bëtnoscë  w mediach.

Hewò czile òdjimków:

Kôrta Frizje - kòlmòrsczi krôjnë w Òlãdrach
Frizyjskô „plaskatosc”

Continue reading “Séwnikòwô réza do Frizje”

Pomerania 9/2010

II. Odsłonięcie pomnika Świętopełka II (fotoreportaż Beaty Sulickiej i Michała Kossa)
III. Upalny Remus (wybór zdjęć z Kaszubskiego Spływu Kajakowego Śladami Remusa)
IV. Uroda środkowych Kaszub (wybór zdjęć z pleneru w Łączyńskiej Hucie)

2. Od redaktora
Pomniki, pomniki… „A my, Polacy, my lubimy pomniki – dworował sobie Konstanty Ildefons Gałczyński z naszej nadmiernej skłonności do stawiania na cokołach. Ale zarazem inny poeta przestrzegał, że narody tracąc pamięć – tracą życie. To powiedzenie modyfikowano później po wielokroć, ale zawsze pobrzmiewała z niego groźba, że bez szacunku dla przeszłości przestaniemy być narodem, a staniemy się jedynie zbiorowiskiem ludzi zamieszkujących określone terytorium.
A czymże są pomniki, jeśli nie wyrazem pamięci? To prawda, że nie wszystkie honorowały właściwe osoby. Historia zna nazbyt dużo pomyłek powodowanych pośpiechem w brązowieniu lub narzuconą ideologią. Ale są też postacie w naszej historii, które zbyt długo czekały na zaistnienie w przestrzeni publicznej. Tak było z księciem Świętopełkiem II, nie darmo nazwanym Wielkim, bo o ogromnych zasługach dla Gdańska i Pomorza Gdańskiego.
Edmund Szczesiak Continue reading “Pomerania 9/2010”

Wëcmanizna

Niechtërny gwës rozmëszlają, co òznôcziwô no krëjamné słowò ùżëté w titlu: Wëcmanizna.
Pòdpòwiém Wama:
Wëcmanizna to kaszëbskô pòzwa negò wiôldżégò spòleznowégò rëchù, jaczi narodzył sã w 80-tim rokù XX stalata.
Czë chtos ju wié? Żlë nié, jesz Wama trochã òpòwiém:
W zélnikù 80-tégò rokù robòtnicë wëcmanim stanãlë procëm kòmùnisticzny władzë. Sztrejkùjący w całi Pòlsce wëcmanim rzeklë władzë: nié! Bez lata 80-té lëdze Wëcmaniznë wëcmanim biôtkòwelë sã z kòmùną, bë kù reszce w 1989 rokù dobëc.
Terô ju gwës wiéta, że no kaszëbsczé słowò òznôcziwô Solidarnosc. I nie je to słówkò wëmëszloné, le rodné kaszëbsczé, jaczé m.jin. mòże nalezc w Słowniku gwar kaszubskich ks. Bernarda Zëchtë, gdze zapisóné je jakno: wëcmanim – razã, wespół. Continue reading “Wëcmanizna”