Himn żëwòta Kaszëbë

Dzysô, 19 gòdnika, je roczëzna ùrodzeniô Tónë Ôbrama. Z ti leżnoscë dôwajã do wiédzë czekawinka ò najim Kaszëbsczim Królu, jakô jem nalôz w artiklu Pawła Szefczi Tematyka bajkowa w pieśniach kaszubskich (komunikat)*:

Ad. 1. Pieśni bajkowe**
Do nich zaliczam następujące pieśni. Cytuję z pamięci:
– Mia baba,
– Bëlë sobie dwa krôsnita,
– Sadła osa kôle nosa,
– Na dolinie biôły kamień,
– Nótë kaszëbsci..

(…) Ostatnia z przytoczonych tu pieśni wymagała dobrze wykształconej pamięci, by ją zaśpiewać we właściwej kolejności z dobrem właściwych części słów jej treść.
Pieśń ta, to marzenie Kaszuby, to wyrażenie swych pragnień – do czego zmierza, dąży, co chciał by posiadać, czego mu brak. Jest to lapidarnie ujęty w formę bajkową Hymn żywota kaszuby.[1] Kaszuba tu wypowiada się, że:
a/ chciałby mieć własną stolicę, no i chatę,
b/ chciałby posiadać tytuł szlachecki,
c/ na uzyskanie tegoż brak mu pieniędzy / pruscich półtrojôków, ptôków, narzędzi i wołów /,
d/ chciałby mieć całe, ale ledwo mu starcza na pół i jedno lózny kôło wozny. 

Na lapidarnie ujętej treści hymnu życiowego kaszubów władze niemieckie się nie poznały i pozwoliły na jego rozpowszechnianie. Przywódca ludu kaszubskiego, Antoni Abraham, na wiecu w sali Pawła Miotka w Luzinie w 1918 r. tak powiedział o tej pieśni:

“W tij piesni je dokładnie pôwiedzóne, do czego më zdążómë:
– żebë miec swôją własną chałpę,
– żebë miec dobëtk ë jinwentôrz,
– żebë miec wszëtkô, co dlô nas nóm przënôlégô, a nié pół,
– żebë fiskus /władza/ do nas przëchôdôł prostémë drogamë a niéj krętymi /krzewymi/,
– tej bądzemë miele wiele dëtków /prusci półtrojoczi/ w taszi,
Taką drogę më ôbralë, żebë sę pôzbec Pomorénka!”.[2]

 [1] Pieśń tę śpiewał w domu Jana Szefki w Strzebielinie w roku 1917 na wiosnę, ukrywający się przed żandarmami niemieckimi Antoni Abraham.
[2] W roku 1917 w drugie święto Wielkanocy, w karczmie Pawła Miotka w Luzinie, po nieszporach, zebrali się “gburze” parafii luzińskiej. Do nich przemawiał Antoni Abraham. Na zebraniu tym był również mój ojciec – Jan Szefka, który w późniejszych latach często opowiadał o tym wydarzeniu.

* w: Materiały ogólnopolskiej sesji naukowej pt. “Świat bajek, baśni i legend kaszubskich”, część II, Wejherowo 1982, s. 162-164.
**Móm òstawioné òriginalny pisënk Pawła Szefczi.

Kajkò i Kòkòsz zôs są tu!


Minã ju 14 lat òd czas, czedë Kajkò i Kòkòsz, bòhatérowie serie kòmiksów Janusza Christë, pierszi rôz przemówilë pò kaszëbskù – w 2005 rokù wëszed albùm „Na latowiskù” w dolmaczënkù Zbigniewa Jankòwsczégò.

Kò prawie latos (2019), starą Wëdôwiznë EGMONT, wëszed drëdżi, na nają gôdkã przelożony, albùm z przigòdama wòjów z gardu Mirmiła – „Zamach na Milusza”.

Jakno dolmaczéra negò albùmù baro dzãkùjã Dariuszowi Majkòwsczémù za jãzëkòwą a redakcyjną pòmòc kòl ti robòtë.

Zsziwk dô do kùpieniô na starnie WËDÔWIZNË

Żlë jinteresëją Ce kaszëbsczé kòmiksë zazdrzë TUWÒ ë TUWÒ

Jachta we Wielu

Józef Roszman

W niedzelã 4 zélnika bél jem jachôny do Wiela na final Turnéru Lëdowëch Gôdôszów z Kaszëb a Kòcewiô. Latos promòwelë më tã platkã z gôdkama Józefa Roszmana „Jachtë z Plestą”. Je to ju drëdżi brzôd wespólrobòtë Wejrowsczégò Mùzeùm a Dodomù Kùlturë m. H. Derdowsczégò we Wielu – loni wëdônô bëla platka z gôdkama ks. Rómana Skwiercza „Wszëtczim nie dogòdzy”.

Na binie, òkróm gôdôszów, zaprezeńtowelë sã téż: lëdowé karno Kaszuby Zespół Pieśni i Tańca Gminy Karsin ë Fucus z Wejrowa.

Hewò brzôd mòji òdjimkòwi jachtë we Wielu:

Continue reading “Jachta we Wielu”

Zjôzd Kaszëbów w Chònicach 2019



Hewò dzélëk mòjégò lëpińcowò-zélnikòwégò felietónë, jaczi mòże doczëtac w cządnikù „Pomerania”:
W Chònicach to ma dwaji z brifką dôwno nie bëlë. Tak tej ma so ùmëslëlë jachac do negò nôpëszniészégò z pësznëch miast. Szóstégò lëpińca 2019 rokù, w sobòtã, wczas reno to je ò sódmy, wsôdlë ma dwaji w aùtobùs a z nama mët: lesny, szkólny, ksãgòwô, ksądz probòszcz, szandara, rąbca, piãc białk z Karna Wiesczich Gòspòdëniów, dochtór, trzech ùrzãdników z gminë, czile gbùrów, sztërzech radnélców, mechanik, òrganistka, kòscelny, dwanôsce emeritków a dzewiãc emeritów.
Ksãgòwô naju wszëtczich pòrëchòwa, radnélcowie przegłosowelë ùchwałã, że mòżemë jachac, ùrzãdnicë wszëtczim pasowné przepùstczi wëdelë, ksądz probòszcz pòbłogòsławił, òrganistka zaspiéwała „Alleluja”, a rëgnãlë më z najégò zataconégò na zbërkù swiata Pëlckòwa pòd Chònice.
Jedzemë, spiéwómë, gôdómë, smiejemë sã… jaż wtim cos grzmòtnãło a zasmierdza. Aùtobùs zrobił prrr prp p… a stanãlë më w pòlim…

Jo, pò prôwdze na latosy Zjôzd jachalë më z przigòdama – wicy jak 4 gòdzënë nama to z Lëzëna  zbawilo, ale na „Amen” w kòscëlë më sfórtowelë… Dali to szlo jak wiedno: przemôrsz, bina, piwkò a wòrzta na żetonë, bina, bùdë, góralsczé serczi, czôrno òd ògardowëch szormów, gôdczi a spiéwë…
Kò òbezdrzëta sami.

Chwôconé:

  Continue reading “Zjôzd Kaszëbów w Chònicach 2019”

Pòlanów – swiãtô góra

Swiãtô Pòlanowskô Góra to pëszny a czekawi môl. Miészają sã tã rozmajité historëje: kaszëbskô, pòlskô, niemieckô, ùkrajińskô a nawetkã òrmiańskô… Je to môl, dze spòtikają sã religie: katolëckô, prawòslawnô, ewanielickô… Môl, w chtërnym czëc je (a widzec) wszelejaczé lëdzczé mòwë…
Hewò krótkô òdjimkòwô relacjô z Òdpùstu Matczi Bòżi Wastny Pòmòrzégò.

Continue reading “Pòlanów – swiãtô góra”

Naju krëwia – mònodrama

Chceta krëwi? Chceta. Jo. Gôdôta, że nié. Jo, gôdôta, a rzëgôta. Mglejeta. Krëwawi blutczi w gãbã nie weznieta, ale za krëwią wa jesta. Jo, jo. Ni ma co gadac, ni ma co sã sromac, zwierzãta, co sznëkrëjeta pò zdrzélnikach za krëwawą blutką. W swòjich jinternetach za nią szukôta. Leno żebë bëła dalek òd waju, dalek. Kò nie chceta czëc ji pôchë.

W 2014 rokù napisôl jem na kònkùrs miona Jana Drzéżdżona pòwiôstkã Naju krëwia. Dostôł jem zó niã wëprzédnienié, a tej bëla òna dónô do smarë w pòkònkùrsowim zbiérkù Chceta wiãcy krwie? Ksążkã bãdze móg kùpic òbczas przedstôwkù.


W 2019 rokù Mark Czoska – téater Feniks (reżisera) a Adóm Hébel – téater Zymk (achtora) przelożëlë ną pòwiôstkã na jãzëk binë. Jejich robòtã mdze móg òbezdrzec ò 8 wieczór 27 czerwińca (czwiôrtk) w Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie. Serdeczno rôczã!

Continue reading “Naju krëwia – mònodrama”

W roczëznã narodzeniô Floriana Cenôwë

Malënk J. Kòzlarskô

W dzéń sw. Floriana, 4 maja 1817 rokù, w Slawòszënie narodzyl sã Florión Cenôwa – òjc kaszëbsczi pismieniznë, gazétnictwa, fòlkloristiczi, kaszëbsczégò nôrodu…

W pòlsczich cządnikach z XIX stolata dosc wiele ò najim Florianie mòże nalezc. Hewò notka z cządnika „Czas” (nr 157, Kraków 15 lipca – sobota 1866 r., s. 3.):
Continue reading “W roczëznã narodzeniô Floriana Cenôwë”