Słówka

Kaszëbskò-pòlsczi słowôrzk

amt – urząd (germanizm rzadko już używany)
Anielczik
 – Anglik
anielsczi – angielski
apfelmùs – mus jabłkowy

bana – pociąg
banhòf – (rzad.) dworzec kolejowy
banowiszcze – dworzec kolejowy
baro – bardzo
barzo – bardzo
bãdzë – bądźże!
bëlny – porządny
bënë – wewnątrz, w środku domu
bëniel – kawaler, chłopak
bédowac – proponować
białka – kobieta, żona
bieżëc – jechać, płynąć
biôj – idź
biôjce – idźcie (do starszego)
     biôj lós! – idź precz!
blóna – chmura
blós – tylko
Bòżé Narodzenié – Boże Narodzenie (w. Gòdë)
bôczënk – uwaga!
Bôłt – Bałtyk
bóma – drzewo
brëkòwac – potrzebować
brifka – listonosz
brutka – panna na wydaniu, dziewczyna, narzeczona
Brzëchôłk – Brzuchacz, legendarny burmistrz Pucka
bùksë – spodnie
bùrméster – burmistrz
bùszny – dumny

centner, centnar – cetnar, 50 kilo
chëcz – chata, dom
chléw – chlew (też: stajnia, obora, pomieszczenie dla zwierząt)
chłop – 1. chłop, 2. mąż
chòrosc – choroba
chójka
 – sosna
chùtkò – szybko
cota – czarownica
cotka – ciocia, ciotka
czëp – czub
czipka – koszyk
cwiczënk – ćwiczenie
czerwińc – czerwiec
czwiôrtk – czwartek

danka – choinka
darënk – prezent
dëtczi – pieniądze
dichtich – mocno
diôbelsczé skrzëpce (skrzëpice) – diabelskie skrzypce; dawniej instrument obrzędowy, na którym grały czarownice i diabły, służył też do odstraszania złych mocy od cmentarza w noc zaduszną. Dzisiaj używany jako instrument perkusyjny w kaszubskich kapelach
dobëc – wygrać, zwyciężyć
doch – przecież
domôcy – domownik, rodak, “ziomal”
dożdac – poczekać
dóm – 1. przedpokój; 2. dom; 3. dam (jô cë dóm!)
dôka – mgła
draszowac – młócić
drëch – przyjaciel, kumpel
dwiérze – drzwi
dwùch – dwóch
dzél – część
dzéwka – służąca
dzys(ô)dniowi – dziśdniowy, współczesny

farwa – kolor
fela – błąd
fërbi – bokiem, stroną
fërsztaleśniczy
filutka – chwila przyjemności
flinta – strzelba
flot – szybko, natychmiast
fòrsz – przystojny
frańtówka – wesoła piosenka, przyśpiewka
Frãc – Franciszek

gardzëk – miasteczko, gródek
gazétnik – dziennikarz
gbùr – bogaty gospodarz, rolnik
glada – spokojne, gładkie morze, sztil
gnôt – gnat, kość
Gòdë – Boże Narodzenie
gòdnik – grudzień
Gréta – Małgorzata
grifel – pisadło
gromicznik – luty
Grzenia – kaszubski bożek, diabeł, duch (?) snu
gùtorzenié – gaworzenie
gwës, gwësno – pewno
gwiôzdczi – kolędnicy
Gwiôzdka – 1. Gwiazdka, 2. Wigilia, 3. postać z grupy kolędniczej
Gwiôzdór, Gwiôzdor, Gwiôzdka – Gwiazdor – postać w przebraniu starego dziada dająca na Wigilię dzieciom prezenty

halac
– przynieść
hòtelësta – hotelarz
hùrma –  wiele, kupa

jachta – polowanie
jagwańt, jagweńt
– adwent
jibòwac – musztrować, ćwiczyć
jiscëc sã – martwić się
Jula – dziewczyna nierozgarnięta, głupia

kamrôt – kamrat, kolega, druh
kaptena
– kapitan
kasta
 – skrzynia
knéfka – skąpiec
knéra – nochal
knôp – chłopiec, chłopak
kòlãda – kolęda
kòmùda1. pochmurna, mglista, deszczowa, brzydka pogoda, 2. smutek, przygnębienie 3. zwątpienie
krëjamny – tajemniczy
króm – sklep
kùch – ciasto
kùgla – bombka
kùla – 1. dziura, 2. grób, 3. piwnica, ziemianka, 4. kula
kùli – ile, jak wiele
kùs – całus
kùszkac – całować

larwa – maska
latos – w tym roku
latosy – tegoroczny
legnąc – położyć się
le – tylko, ale
leno – tylko
letnik – wczasowicz, letnik, turysta
leżnosc – okazja
lëpińc – lipiec
lëstopadniklistopad
lëszt – ochota, chęć
lińcuch – łańcuch
liwk – kamizelka
lorbas – łobuz
lôda – lada

łoni – w zeszłym, ubiegłym roku
łżëkwiat
– kwiecień

Mack (głupi Mack) – głupi Jaś, ktoś nierozgarnięty, głupi
malënk
– malunek, ilustracja
malis – niemowlak
mãdel – mendel, 15 sztuk
mãdel rëbacczi – mendel rybacki, 16 sztuk
mdą – będą
mdã – będę
mdzemë – będziemy
mdzesz – będziesz
mëga – komar
mët – z
      wzyc mët – wziąć z sobą
méster – majster, mistrz
midzë – między
môj – maj
môl – miejsce
mùca – czapka
mùdzëc – tracić czas
mùnia – mina

nadczidnąc – wspomnieć, nadmienić
nafùlowóny – napełniony, zapełniony
narãcznica – bransoleta
nawòżeni – narzeczony
nazôd – spowrotem
nëkac – biegać, pędzić
Nënka Roda – Matka Przyroda, Matka Ziemia
niedzela – niedziela
nielósy niegrzeczny
niwczerô
– przedwczoraj
niwitropojutrze
niwczora – przedwczoraj
niżódnô – żadna
nórcëk – kącik, zakątek
nórt – kąt
nôpiarti – natrętny

òbezdrzec – obejrzeć
òbszczãdny –
oszczędny
òczë napasc – oko nacieszyć
òdjimk – fotografia
òjc – ojciec
òkò – oko
òpasowac – uważać
òpòcuszkù – po cichu
òsoblëwi – wyjątkowy, oryginalny
òstac – zostać
òtrzëmac – zatrzymać coś dla siebie

órindżi – kolczyki

palëca – laska
panëszczi – kolędnicy, przebierańcy chodzący na Wigilię BN lub Sylwestra
paradnica – pokój gościnny
pasowny – odpowiedni
persóna – osoba
pastórka – pasterka
pëszny – piękny
piątk – piątek
pierwi – pierwej, najpierw, pierwotnie
pierwòszny – pierwotny
pilowac – pilnować
pisarëjô – kancelaria
pita – pijak
plac – miejsce, plac
platka – płytka np. CD, DVD
plażi – pasuje, odpowiada
plestac – gadać głupoty
pòdskacac – podtrzymywać ogień, dawać natchnienie, dawać impuls do czegoś
pòdskôcënk – natchnienie, impuls
pòj – chodź
pòkrok – postęp
pòniedzôłk – poniedziałek
Pòpielnô Strzoda – Środa Popielcowa
pòzdze – późno
pòzwa – nazwa; (nazwy miesięcy i dni tygodnia)
pòzwac – nazwać
procëm – przeciw
pôcorë – paciorki, naszyjnik
przedstawiac so – wyobrażać sobie
przëstąpic – podejść
przësygac – przysięgać
przëtómny – 1. przytomny, 2. obecny
przińdze – przyjdzie
przińdzë – przyjdź!
przódë lat – przed laty, dawno temu
Pùckô Plëta – dosł. Pucka Kałuża; Zatoka Pucka
pùpa – lalka
pùrgac – ślizgać
pùrtk – rodzaj diabła
pùrtac – 1. pupsać, 2. mieć rozwolnienie
pùrtnąc – pupsnąć, piardnąć
pùstczi – wybudowanie, przysiółek
Pùstô Noc – Pusta Noc, zwyczaj całonocnego czuwania przy zmarłym przed pogrzebem, sięgający korzeniami do czasów pogańskich, podczas którego śpiewa się nabożne piesni, odmawia różaniec, opowiada historie związane z życiem zmarłych. Niegdyś podczas pustonocnego czuwania nie stroniono od alkoholu i jadła. Obecnie obrzęd ten jest coraz rzadziej praktykowany.

radnélc – radny
radnica – ratusz
rechcanwalt – (rzad.) prawnik, adwokat
rechninga – rachunek (rzad.)
rena – rana
reno
– rano
rësëna – szpara
richtich – porządnie, dobrze, na prawdę
robòcy – pracowity
roczëzna – rocznica
rodny – rodzimy
rozgòrzony – rozgniewany
rozpëzglëc – rozsupłać, rozwiązać
rozpòwiôdac – gawędzić, rozmawiać
rôd – chętnie
ruchna – ubranie, strój
rujan – październik
ruk-cuk – raz-dwa, szybko
rum – plac, miejsce
ruta – szyba
ruten – na zewnątrz
biôj ruten – idź precz, wynoś się

samòrządzëna – samorząd
scenarnik – scenariusz
séwnik – wrzesień
skòpicą – bardzo wiele
skòrznie – buty z wysoką cholewą
slédny – tylni
(w) slédnym czasu – w ostatnim czasie
slôdë – z tyłu
smùtan – listopad
snik – marzenie senne
snôżi – ładny, piękny
sobòta – sobota
spik – sen, spanie
spùscëc – polegać
statczi – naczynia kuchenne
stëcznik – styczeń
stolem – mityczny olbrzym kaszubski
stółk – krzesło
strąd – zob. sztrąd
strëmiannik – marzec
strzoda – środa
swiąda – świadomość
swiãta – święta
sygnąc – 1. sięgnąć, 2. wystarczyć
szadi – rozczochrany, nieuczesany
szandara – policjant, żandarm
szkòlôk – uczeń
szkólny – nauczyciel
szluk – łyk
sznëkrowac – szukać
szôtora – szmata
szôtornik – 1. szmaciarz, oberwaniec; 2. wędrowny handlarz skupujący szmaty i butelki
szpégel – lustro
szpòrt – kawał, wic
(w) sztãdze – móc, być w stanie coś zrobić
sztëk – kawał
sztël – cicho
sztrąd, strąd – morski brzeg
strëch – dziad, proszący, żebrak
sztrôfa – kara, mandat

taksowac – oceniać
tam-sam – tu i tam, niekiedy
taska – filiżanka
tczëwôrtny – czcigodny
temù – 1. temu, 2. dlatego
téma – temat
torma – wieża
towarzëc – towarzyszyć
tropa – korek
trzôsk – hałas, trzask

ùbëtk – spokój
ùczuc – usłyszeć
ùdëtkòwic – zasponsorować, dotować
ùkòlibac – ukołysać
ùpiartélc – uparciuch
ùpiarti – uparty
ùrzasnąc sã – przestraszyć się
ùsadzac – tworzyć

warac – trwać
wałë – fale
wanożnik – wędrowiec
wczerô – wczoraj
wczoraj – wczoraj
welowac – głosować
wëcmanim – razem, wspólnie, solidarnie
wëkùknąc – wyglądnąć
wërë – wyrko, łóżko
wësziw – haft
wëzgódka – zagadka
wiadło – wiadomość
wiatënk – zakład
wiatowac – zakładać
wicy – więcej
wid – światło
widzec – widzieć
widzec sã – podobać się
widzy mie sã – podoba mi się
wiedno – zawsze
wiele – 1. wiele, dużo; 2. ile, jak dużo
wieszczi – wampir, upiór; człowiek, który po śmierci, staje się upiorem. Wstaje z grobu i zabija członków swojej rodziny. Można go unieszkodliwić m.in. przez dekapitację, tj. obcięcie głowy łopatą do kopania torfu
Wilëjô – Wigilia
WiliôWigilia
witro – jutro
wòjskò – wojsko
bëc przë wòjskù – służyć w wojsku
wtórk – wtorek

zabédowac – zaproponować
zaczarzëc
 – zaczarować
zaczarzony – zaczarowany, zaklęty
zafelowac – zabraknąć
zafùlowóny – zapełniony
zaòstałosc – zabytek
zasztopac – zatkać
zatacony – ukryty
zberk – brzeg, skraj, krawędź
zbónk – dzbanek
zdrzącë – patrząc
zdrzec – patrzeć, spoglądać
zdrzë – patrz!
zesel – fotel
zewiszcze – hasło, zawołanie
zezolony – brudny, upaćkany
zélnik – sierpień
zélnikòwi – sierpniowy
zéńdzenié – spotkanie
zgniélc – leń
zmarachòwóny – zmęczony
zwãk – dźwięk
zwëk – zwyczaj

żaczet – żakiet, marynarka
żëczbë
– życzenia
żeniałi – żonaty
żeniałô – mężatka

Wezdrzë téż w
jinternetowi słowôrz
cassubia dictionary

    • Mirek
    • Jul 28th. 2011 6:51pp

    Witam Panie Romanie.

    Mam na imię Mirek. Mieszkam w Bielsku-Białej. Bardzo chciałbym się nauczyć języka kaszubskiego. Lingwistyka jest moim hobby, a kaszubski przypadł mi szczególnie do gustu. Jest on bardzo podobny do polskiego i pisany język kaszubski jest dla mnie zrozumiały, natomiast chciałbym bardzo mówić po kaszubsku. Czy byłaby możliwość nauki u Pana przez skajpa? Jeśli tak to za jaką opłatą. Pozdrawiam serdecznie. Mirek

  1. No trackbacks yet.

Ne starnë ùżëwôją kùszków (an. cookies). Przezérając je bez zjinaczi ùstôwù przezérnika dôwôsz zgòdã do jich spamiãtëwaniô.