Mariolka dobéwô w Kòscérznie!

Në wejle! Mòja Mariolka… dobëla przédną nôdgrodã w Kònkùrsu Kaszëbsczi Lëteraturë na XIX Kòscérsczich Tôrgach Kaszëbsczi a Pòmòrsczi Ksążczi „Costerina 2018”!

Kònkùrsowi kòmisje – prof. Tadeùszowi Linknerowi, prof. Kazmiérzowi Nowòselsczémù, Grégòrowi Schramke a Bògùmile Cyrocczi, wiôldżé Bóg zaplac.
Dzãka téż Bòżenie Ùgòwsczi, Aszi, Gòszi a Darekòwi Majkòwsczim, Anie Dunst, Joanie Kòzlarsczi, Damianowi Chrulowi, Magdalénie Kropidłowsczi za pòmòc a starã, bë Mariolka tak snôżo wëzdrzala a brzëmiała!

Lëzëno: XX Zjôzd Kaszëbów

Za nama ju XX Zjôzd Kaszëbów, móże rzec: nômòcni chroniony Zjôzd w historëji Zjôzdów… A wszëtkò bez jednégò WÔŻNÉGÒ GÒSCA zez Warszawë. Kąsk dzyw a górz brôl, kò przódë lat téż WÔŻNY GÒSCE na Zjazdach biwalë, a taczi òchronë jaż nie bëlo. Në cëż, móże bëc tak, że chto mô nagrzészoné, ten mô strach.

Króm tegò wiodro bëlné, ùsmiónëch a redostnëch lëdzy jak wiedno hùrma, stojiszczów skòpicą, jedzeniô a picégò dosc, bél plac i do sadnieniô i do staniô i do tuńcowaniô i do graniô (w balã, w baszkã a na jinstrumeńtach wszelczich). Widzec bëlo, że Lëzëno baro dobrze sã przërëchtowalo… Nick, le gratulowac!

Kùńc gôdaniô, rôczã do òbzéraniô:

Continue reading “Lëzëno: XX Zjôzd Kaszëbów”

Znajeta tak co: Bòżé Calo


Na Bòżé Cało mòżesz sã kąpac smiało – gôdô przëslowié zanotérowóné bez ks. Bernata Zëchtã w „Słowniku gwar kaszubskich” (t. I, s. 51). Kò jô bë òpasowôl, doch gôdô sã téż, że kąpac sã móże dopiérze pò sw. Janie. Z jinszëch lëdowëch mądroscy ze zëchtowégò Słowôrza czëtómë: Pò Bòżim Cele bãdze cepła wiele. Je téż krótkô spiéwónka: Do Bòżégò Cała bãdã jô ce chcała, a pò Bòżim Cele taczich jak të wiele. 🙂
Leno tëli zapisôl ks. Zëchta ò nym swiãce, czedë wiérny wëchôdają z kòscolów a jidą szasëjama wsów i miastów, mòdlącë sã kòl sztërzech wôltôrzi. Przed niosącym mònstrancjã ksãdzã jidą dzéwczãtka, jaczé sëpią kwiôtczi. Tak mdą robilë bez calą òktawã, a tej na ji zakùńczenié w niechtërnëch parafiach na Kaszëbach je zwëk, że to co jima w kòszikach òstónie sëpią na ksãżi, jaczi mùszą jima zó to dac bómków.
Kòscolë, wôltôrze a droga procesji òbzdobioné są brzózkama. Në, prawie na roscëna je baro wôżnô w lëdowi kùlturze – kò wedle pòwiôstczi z Òsławë Dąbrowë dała céń Panu Jezësowi i za to dostała òbleczink. Przëslowié téż gôdô: Brzózka, wierzba i dana są w służbie ù niebiesczégò Pana.
Brzózka mô chronic lëdzy a jejich dodomë przed zlim, temù lëdze bierzą brzózkòwé wietwie òd wôltôrzi a zatikają za swiãtima òbrazama. Le do kùńca nie je to gwësné doch: Brzózka nie je pewnô przed złim. Temù móże lepi taką ùswiãconą brzózkã wzyc dodóm dopiérze na zakùńczenié òktawë Bòżégò Cala? Òkróm òchronë dodomù, brzózka je téż dobrô dlô zdrowiô: Brzozowé lëstë, a jesz te òd Bòżégò Cała, czëszczą krew, czej je w arbace pije.
Na zakùńczenié czekawinka: Hòstie mùszą bëc piekłé na brzózkòwim ògniu, bò brzózka nie dodaje niżódnégò szmakù.
A Wa? Znajeta jesz jaczé zwëczi zrzeszoné z Bòżim Calã? Żlë jo, tej piszta smialo.

Niżi czile òdjimków z Bòżégò Cala we Wejrowie:

Continue reading “Znajeta tak co: Bòżé Calo”

Zeloné Swiątczi – dżinący zwëk

Ùmajony dodóm na Zeloné Swiątczi A.D. 2018 r. Lesno gm. Szëmôłd, dodóm familie Pranczków. Bóg zaplac Karolënie Stankòwsczi za fòto.

Latos (2018 r.) Zeloné Swiątczi są 20 maja. Wszëtczim gbùróm, kò òsoblëwie je to jejich swiãto, WSZËTCZÉGÒ BËLNÉGÒ!
Przódë lat gbùrzë òbzdôbialë swòje dodomë kalmùsã a brzózką. Terôzka tak co malo chto robi (żlë mô chtos fòtografczi ùmajony chëczë, to rôd przëjimnã).
Badéra kaszëbsczich zwëków, Jón Patock, òpisôl no swiãto w artiklu „Zielone Świątki. Stare zwyczaje ludowe na Kaszubach i Pomorzu” („Od naszego morza. Ilustrowany dwutygodnik dla młodzieży polskiej”, nr 10, Grudziądz, dnia 21 maja 1931 r. Calosc nalézeta na Kùjawskò-Pòmòrsczi Bibliotece Cyfrowi).
Na zôczątk z negò artikla czekawinka zrzeszonô z jednym z zadżinionëch zymkòwëch zwëków: Continue reading “Zeloné Swiątczi – dżinący zwëk”

Szos w serce

Bëlnô ùdba, bëlné granié, bëlnô kaszëbizna… Dzysô (15. maja 2018 r.) w Wejrowsczim Mùzeùm bél jem zaczarzony téatrã Zymk. Jejich szpektôczel „Sobótka”, wedle scenarnika a reżiserie Adama Hébla, strzélô w serce, dôwô do mëszleniô a rëchô sëmienié… Jo, jo wszëtcë jesmë winny, temù téż òdjimkòwô relacjô ni móże bëc farwnô.
„Sobótka”, jaką bédëje Zymk, wôrt je òbezdrzec! A tëli…

Continue reading “Szos w serce”

Pùcczi òseł

Bróń mie Bóg, żebë jô mëslôl kògò z Pùcónów òbrażac slowã òsel. Hewò, sznëkrëjącë pò sécë nalôz jem w „Ilustrowanym Kuryerze Codziennym” (dod. do „IKC” nr 135, 17 maja 1937 r.) taką czekawą fòtografkã:


„IKC” nalézeta na starnie Malopòlsczi Biblioteczi Cyfrowi.

Jastarna przódë lat

Hewò jak to 1. maja 2018 r. rëbôcë z Jastarny, letnicë a sztudérzë socjologie z Wejrowa, fejrowelë Swiãto Robòtë. „Jastarna przódë lat” to bëlnô a czekawô jimpreza. Na sztrądze Wiôldżégò Mòrza móg òbezdrzec lowienié laskornã, zôs kòl rëbacczi chëczë chòcbë szëcé jadrów, pranié, robienié kòrków na szlizbance, czë téż mielenié tobaczi, jaczi móg òszmakac. Do szmakaniô bëlë téż rozmajité rëbë na rozmajiti ôrt zrëchtowóné. A co mdã wiele pisôl (pò rëbackù mést ‘pszisôl’)… Jak chceta, to so òbezdrzeta:

Continue reading “Jastarna przódë lat”

Kam w Czechach

Mój drëch, Bùlink, jiscël so baro, że pisôl jem ò Diôbelsczim kamie, co kòle Òdargòwa leżi (TUWÒ), a móm zabëté ò nym kamie kòle Czechów. Tak tej, kòl leżnoscë rizë w mòjé domôcé stronë, to je do Starzëna, wjachôl jem za Swiecënã w las a czilenôsce fòtografków zrobil.

Na Czechë ni mùszi jachac bez górë… Nalézeta je w òkòlim Swiecëna a Pòlchówka

Continue reading “Kam w Czechach”