Jachta we Wielu

Józef Roszman

W niedzelã 4 zélnika bél jem jachôny do Wiela na final Turnéru Lëdowëch Gôdôszów z Kaszëb a Kòcewiô. Latos promòwelë më tã platkã z gôdkama Józefa Roszmana „Jachtë z Plestą”. Je to ju drëdżi brzôd wespólrobòtë Wejrowsczégò Mùzeùm a Dodomù Kùlturë m. H. Derdowsczégò we Wielu – loni wëdônô bëla platka z gôdkama ks. Rómana Skwiercza „Wszëtczim nie dogòdzy”.

Na binie, òkróm gôdôszów, zaprezeńtowelë sã téż: lëdowé karno Kaszuby Zespół Pieśni i Tańca Gminy Karsin ë Fucus z Wejrowa.

Hewò brzôd mòji òdjimkòwi jachtë we Wielu:

Continue reading “Jachta we Wielu”

Zjôzd Kaszëbów w Chònicach 2019



Hewò dzélëk mòjégò lëpińcowò-zélnikòwégò felietónë, jaczi mòże doczëtac w cządnikù „Pomerania”:
W Chònicach to ma dwaji z brifką dôwno nie bëlë. Tak tej ma so ùmëslëlë jachac do negò nôpëszniészégò z pësznëch miast. Szóstégò lëpińca 2019 rokù, w sobòtã, wczas reno to je ò sódmy, wsôdlë ma dwaji w aùtobùs a z nama mët: lesny, szkólny, ksãgòwô, ksądz probòszcz, szandara, rąbca, piãc białk z Karna Wiesczich Gòspòdëniów, dochtór, trzech ùrzãdników z gminë, czile gbùrów, sztërzech radnélców, mechanik, òrganistka, kòscelny, dwanôsce emeritków a dzewiãc emeritów.
Ksãgòwô naju wszëtczich pòrëchòwa, radnélcowie przegłosowelë ùchwałã, że mòżemë jachac, ùrzãdnicë wszëtczim pasowné przepùstczi wëdelë, ksądz probòszcz pòbłogòsławił, òrganistka zaspiéwała „Alleluja”, a rëgnãlë më z najégò zataconégò na zbërkù swiata Pëlckòwa pòd Chònice.
Jedzemë, spiéwómë, gôdómë, smiejemë sã… jaż wtim cos grzmòtnãło a zasmierdza. Aùtobùs zrobił prrr prp p… a stanãlë më w pòlim…

Jo, pò prôwdze na latosy Zjôzd jachalë më z przigòdama – wicy jak 4 gòdzënë nama to z Lëzëna  zbawilo, ale na „Amen” w kòscëlë më sfórtowelë… Dali to szlo jak wiedno: przemôrsz, bina, piwkò a wòrzta na żetonë, bina, bùdë, góralsczé serczi, czôrno òd ògardowëch szormów, gôdczi a spiéwë…
Kò òbezdrzëta sami.

Chwôconé:

  Continue reading “Zjôzd Kaszëbów w Chònicach 2019”

Pòlanów – swiãtô góra

Swiãtô Pòlanowskô Góra to pëszny a czekawi môl. Miészają sã tã rozmajité historëje: kaszëbskô, pòlskô, niemieckô, ùkrajińskô a nawetkã òrmiańskô… Je to môl, dze spòtikają sã religie: katolëckô, prawòslawnô, ewanielickô… Môl, w chtërnym czëc je (a widzec) wszelejaczé lëdzczé mòwë…
Hewò krótkô òdjimkòwô relacjô z Òdpùstu Matczi Bòżi Wastny Pòmòrzégò.

Continue reading “Pòlanów – swiãtô góra”

Naju krëwia – mònodrama

Chceta krëwi? Chceta. Jo. Gôdôta, że nié. Jo, gôdôta, a rzëgôta. Mglejeta. Krëwawi blutczi w gãbã nie weznieta, ale za krëwią wa jesta. Jo, jo. Ni ma co gadac, ni ma co sã sromac, zwierzãta, co sznëkrëjeta pò zdrzélnikach za krëwawą blutką. W swòjich jinternetach za nią szukôta. Leno żebë bëła dalek òd waju, dalek. Kò nie chceta czëc ji pôchë.

W 2014 rokù napisôl jem na kònkùrs miona Jana Drzéżdżona pòwiôstkã Naju krëwia. Dostôł jem zó niã wëprzédnienié, a tej bëla òna dónô do smarë w pòkònkùrsowim zbiérkù Chceta wiãcy krwie? Ksążkã bãdze móg kùpic òbczas przedstôwkù.


W 2019 rokù Mark Czoska – téater Feniks (reżisera) a Adóm Hébel – téater Zymk (achtora) przelożëlë ną pòwiôstkã na jãzëk binë. Jejich robòtã mdze móg òbezdrzec ò 8 wieczór 27 czerwińca (czwiôrtk) w Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie. Serdeczno rôczã!

Continue reading “Naju krëwia – mònodrama”

W roczëznã narodzeniô Floriana Cenôwë

Malënk J. Kòzlarskô

W dzéń sw. Floriana, 4 maja 1817 rokù, w Slawòszënie narodzyl sã Florión Cenôwa – òjc kaszëbsczi pismieniznë, gazétnictwa, fòlkloristiczi, kaszëbsczégò nôrodu…

W pòlsczich cządnikach z XIX stolata dosc wiele ò najim Florianie mòże nalezc. Hewò notka z cządnika „Czas” (nr 157, Kraków 15 lipca – sobota 1866 r., s. 3.):
Continue reading “W roczëznã narodzeniô Floriana Cenôwë”

Jastrowé żëczbë

Na Jastrë wszëtczégò bëlnégò!
Dëgùsa mòcnégò, a zajca bògatégò!

… a pamiãtôjta, żebë na Jastrë òbléc sã jak sã slëchô, chòcbë tak:

Hewò kaszëbsczi lëdowi òbleczënk (?) z lat 20. XIX stolata.

Òpisënk do negò òbrôzka nalézeta na starnie cyfrowi biblioteczi POLONA.

Pùstô Noc

Już jidã do grobù smùtnégò, cemnégò,
Już mie nie òbaczisz, jaż dnia sądnégò.

Pùstô Noc je to stôri kaszëbsczi òbrzãd strażowaniô kòl ùmarlégò w slédną noc przed pògrzebã.
Na Pùstą Noc bëlë proszony kréwny, sąsedze a wszëtcë mieszkańcowie wsë. Przëchôdelë nawetka ti, co ze zmarlim mielë jaką sztridkã – bél to òstatny czas na pòjednanié, kò lëdze wierzelë, że ùmarli je razã z żëwima do czasu pògrzebù. Biwalo téż tak, że dësza niebòszczëka szla do lëdzy a gôda: Wstajôj i pòj, a nie dôj mie dłëżi żdac, terô je czas!
Króm mòdlëtwów a nôbòżnëch spiéwów lëdze, jaczi zebrelë sã wkól zarkù niebòszczëka wspòminalë jegò żëcé. Móg nawetkã niebòszczëkòwi wëpòmnąc jegò przewinë, ale robilo sã to colemalo szpòrtowno.
Czedës òbczas Pùsti Nocë jadlo sã kòle pólnocë a 3 gòdzënie reno chleba z maslã, kùchë, pilo kôwkã, zażiwalo tobaczi a nierôz bralo sã téż co na „wzmòcnienié”.
Tak hewò Pùstô Noc òpisëje Kadzmiérz Dąbrowsczi w artiklu Monografia Chmielna (Zarys historyczny wsi kaszubskiej) (“Gazeta Kaszubska”, nr 4, 1937):

Bëlny òpisënk dôl ks. Bernat Zëchta w Słowniku gwar kaszubskich na tle kultury ludowej (t. III, s. 209-210), a ksądz prof. Jón Perszón w ksążce Na brzegu życia i śmierci. Zwyczaje, obrzędy i wierzenia pogrzebowe i zaduszkowe na Kaszubach (ksążka do kùpieniô w Wëdôwiznie Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô).

Pùstonocny spiéwôcë kòrzëstelë z rozmajitëch spiéwników. Dzysôdnia móże skòrzëstac chòcbë z òpracowaniô, jaczé przërëchtowôl Slawòmir Bronk Pieśni pustej nocy.

W slédnëch latach Kaszëbi czile razy zbiérelë sã na pùstonocnëch mòdlëtwach, spiéwach a wspòmnikach przed pògrzebama widzalëch lëdzy. Pùstô Noc òdprawionô bëla dlô papiéża Jana Pawła II w Swiónowie (2005 r.), admirala Andrzeja Karwetë w Baninie (2010 r.), profesora Gerata Labùdë w Lëzënie (2010 r.), profesora Brunona Sënaka we Gduńskù (2013 r.).

Latos (18.01.2018 r.) pùstonocné òddzëkòwanié mdze miôl, tragiczno zmarli, prezydeńt Gduńska, drëch Kaszëbów Pawel Adamòwicz

http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/1690

Hewò, czile òdjimków z Pùsti Nocë sp. Pawła Adamòwicza (18.01.2019 r.):

Zéńdzenié kòl Swiãtopôlka Wiôldżégò
Na Pùstą Noc zebrala sã hùrma lëdzy w Ceńtrum sw. Jana
Pùtonocny spiéwôcë…

Dokądkaż jidzemë…