Znajeta tak co: Jastrë

Wszëtczégò bëlnégò na Jastrë!
Z lëżnoscë negò zymkòwégò swiãta dôwóm pôrã czekawinków. Pierszô je ò bãblowanim w Jastrową Niedzelã.
No bùdzenié bãbnã lëdzy, bë wstewelë na rezurekcjã przede wszëtczim znóné je z Jastarnie – kò do dzysô dnia tã bãblëją, co móże òbezdrzec TUWÒ. Równak przódë lat ë w jinszich parafiach na Pòmòrzim nen zwëk bél praktikòwóny. Chòcbë w Wësënie, ò czim pisze ks. Pòdlaszewsczi w artiklu „Zarys historii parafii wysińskiej” („Kaszuby” dodôwk do „Gazety Kartuskiej”, nr 9/1937 r.):

Żlë gôdómë ò Jastrach, tej mùszi nadczinąc ò kaszëbsczich dëgùsach. Ò tim zwëkù pisôl do „Gazety Kartuskiej” (nr 46 z 1938 r.) Jan spòd Kòscérznë: Continue reading “Znajeta tak co: Jastrë”

Znajeta tak co: Pòpielnô Strzoda, sledzowi czas a… swiãti Walãti

Hewò 14 gromicznika 2018 rokù Pòpielnô Strzoda zeszla sã w grëpie ze swiãtim Walãtim… Ti co, zapôdnym mòdlã, fejrëją dzysô Dzéń Zakòchónëch, mają jiwer jakùż pògòdzëc pòstny dzéń z miodnyma kùskama 🙂 Na Kaszëbach przódë lat takich klopòtów nicht ni miôl, doch swiãti Walãti bél patronã chòrëch na krãpë (padawicã), co dlô lëdzy bëlo znakã òpãtaniô bez zlégò dëcha. Pewno stąd zwąn sã nen walãtińsczi diôbel, chtërnégò czarownice zadôwalë w jedzenim. Në cëż, òpãtóny a zakòchóny to je czasã to jistné 🙂

Swiãti Walãti, grafika Trézë Langhamer, kòle 1837 r. Zdrój: polona.pl

Continue reading “Znajeta tak co: Pòpielnô Strzoda, sledzowi czas a… swiãti Walãti”

NAZNACZONY (4)

Z dworca w Świnoujściu szli piechotą. Studenci historii z Gdańska. Na tę wędrówkę każdy z nich wybrał się w innym celu. Nazywało się to podróżą badawczą. Nie musieli brać z sobą nikogo z kadry. To była ich inicjatywa. Była to dobra kompania, choć znali się tylko z uczelni. Tylko Amandus był ze swoją dziewczyną. Kawałek drogi trzeba było iść do Ahlbecku po niemieckiej stronie Uznamu. Plecaki im ciążyły, na szczęście byli już na miejscu. Teraz pociągiem do Stralsundu – Strzałowa. Przed nimi wyspa Rugia.
– „Përznã z bòkù òd flachù pòmòrskò-niemiecczich biôtków, sedzącë na niedoprzińdnym òstrowie, kaszëbsczi lud Rujanów, to je Ranów, trzimôł starżã nadmòrską Pòmòrsczi” – Amandus czytał swojej dziewczynie fragmenty z Aleksandra Majkowskiego. Siedzieli na starym rynku w Strzałowie i patrzyli na dziurawe dachy gotyckich kościołów przerobionych za czasów NRD na magazyny.
– A ten Majkòwsczi to „Historię Kaszubów” po kaszubsku napisał?
– Nie, to akurat po polsku.
– Tak mi się wydawało. To czemu to tłumaczysz?
– Bo chciałem w tym miejscu usłyszeć język kaszubski. Wiesz, że w średniowieczu to byłoby normalne. Przechodzilibyśmy obok kościoła Świętego Mikołaja, patrona rybaków i marynarzy, a wokoło rozbrzmiewałaby kaszubszczyzna.
– Gdzieś ty się tego naczytał?
– No naprawdę!
– Nie musisz szpanować tym swoim kaszubskim.

Continue reading “NAZNACZONY (4)”

Kaszëbsczé ùczbë mùzealné

Baro serdeczno rôczã do Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë ë Mùzyczi w Wejrowie na Kaszëbsczé Ùczbë Mùzealné.
Ùczbë mòże so wëbrac ze spisënkù abò zabédowac swòjã témã.

 

Kaszëbsczé nótë – rozmajité òdmianë (kaszëbsczé, czesczé, słowacczé, niemiecczé, amerikóńsczé!), geneza, spiéw.

Tobaka i rogarstwò – ò zażiwanim tobaczi ë robienim różków.

Sznëkrowanié za kaszëbsczim słowã… – ò kaszëbsczich słówkach ë słowôrzach.

Fifë, wice, szpòrtë, szpôsë… – z czegò a z kògò Kaszëbi sã smieją?

Jakùż jô sã zwiã? ò mionach ë nôzwëskach.

Wòda w kaszëbsczi kùlturze – ò wòdze bez laniô wòdë.

Spòdlowô wiédza ò kaszëbiznie – ùczba dlô nëch, co zaczinają ùczëc sã kaszëbsczégò, abò chcą wiedzec „z czim to sã jé”.

Kaszëbskô juwernota narodówcowie, propòlôsze…  Kim czëją sã Kaszëbi?

Kaszëbsczé symbòle – grifë, fanë, himnë, stolëce… Czemùż jich tak wiele?

Germańskô gôdka na Kaszëbach ò germanizmach w kaszëbsczim jãzëkù. Ùczba téż dlô nëch, co ùczą sã niemiecczi gôdczi.

Ùczbë prowadzoné są pò kaszëbskù… Równak żlë chto so zażëczi téż pò pòlskù.

Łączba a wiadła nalézeta na starnie WEJROWSCZÉGÒ MÙZEÙM

Szląskò-kaszëbsczé klimatë

Pałac w Pławniowicach

 

W dniach 22-23 séwnika béł jem, razã z delegacją samòrządowców ë dzejarzi z Pùcczégò Pòwiatu, wërézowóny na Szląsk. Rôczëlë naju, a bëlno ùgoscëlë, przedstôwcowie Gliwicczégò Pòwiatu, z chtërnyma fejrowelë më 5 lat drëszbë ë wespółdzejaniô.
W pësznym palacu w Pławniowicach, dzél naju delegacje wzął ùdzél w kònferencji pt. „Szląskò-kaszëbsczé klimatë regionalny kùlturë ë pismieniznë” òb czas chtërny gôdôł jem ò kaszëbsczim jãzëkù a téż krócëchno ò naju rodny pismieniznie.
Relacjã z kònferencje mòże nalezc tuwò Continue reading “Szląskò-kaszëbsczé klimatë”